Tháng Chín năm 2026, cơn mưa chiều rả rích trút xuống phường Xuân Hương - Đà Lạt, Thanh đang ngồi trước bàn làm việc được đặt ngay góc phòng khách của ngôi nhà nhỏ, với nét mặt đầy lo âu chuẩn bị các thủ tục để đăng ký kết hôn. Anh ôm chồng hồ sơ nặng trịch, khẽ thở dài quay sang phía Lan và bộc bạch:
Anh lo quá. Hộ khẩu hai đứa xa tít, theo luật Hộ tịch hiện nay thì mình phải đến UBND cấp xã nơi cư trú của một trong hai đứa mới thực hiện được thủ tục đăng ký kết hôn. Chắc anh phải xin nghỉ phép mấy ngày, vừa tốn kém lại lỡ việc ở cơ quan.
Lan khẽ đưa tách trà nóng qua chỗ Thanh, ánh mắt dịu dàng nhưng có chút ngập ngừng:
Đành vậy thôi anh ạ. Quy định của pháp luật hiện tại chưa cho phép thực hiện đăng ký không phụ thuộc vào nơi cư trú đối với việc kết hôn; muốn hoàn thành thủ tục, 2 đứa chỉ còn cách sắp xếp về quê nộp hồ sơ trực tiếp tại UBND cấp xã nơi thường trú hoặc tạm trú, chịu khó vất vả một chuyến vậy.
Chần chừ suy nghĩ hồi lâu, Lan nói tiếp:
À mà em vừa đọc tin tức, thấy hình như từ ngày 01/3/2027, Luật Hộ tịch mới năm 2026 sẽ có hiệu lực, sẽ quy định cơ chế đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú. Hay là tụi mình đợi đến lúc đó? Đến lúc ấy mình không cần phải về quê nữa, cứ ra thẳng UBND cấp xã nơi thuận tiện nhất để nộp hồ sơ là được anh à!
Nghe vậy, nét lo âu trên mặt Thanh giãn ra hẳn. Anh khẽ mỉm cười, siết nhẹ bàn tay cô trong không gian ấm cúng, bỗng thấy những hạt mưa ngoài hiên trở nên nhẹ nhàng và bình yên lạ thường.
HỎI - ĐÁP VỀ TÌNH HUỐNG
Câu hỏi 1. Theo quy đ ịnh pháp luật hiện hành, Thanh và Lan (quê Lào Cai) có bắt buộc phải về nơi đăng ký thường trú để đăng ký kết hôn không?
Trả lời: Theo quy định tại Luật Hộ tịch năm 2014, việc đăng ký kết hôn thuộc thẩm quyền của UBND cấp xã nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú) của một trong hai bên nam và nữ. Do đó, anh Thanh và chị Lan phải đến UBND cấp xã nơi cư trú (thường trú hoặc tạm trú) của anh Thanh hoặc chị Lan để đăng ký. Tuy nhiên, theo quy định của Luật Hộ tịch năm 2026 (có hiệu lực từ ngày 01/3/2027), việc này đã được đổi mới hoàn toàn theo hướng đổi mới pháp luật hộ tịch (áp dụng cơ chế "không phụ thuộc vào nơi cư trú". Người dân không bắt buộc phải về nơi cư trú, anh Thanh và chị Lan có thể đến bất kỳ UBND cấp xã nào trên cả nước để thực hiện thủ tục mà không còn bị ràng buộc bởi địa giới hành chính.
Câu hỏi 2. Việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số mang lại những hỗ trợ thiết thực gì cho các cặp đôi lao động xa quê như anh Thanh và chị Lan?
Trả lời: Việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số mang lại nhiều hỗ trợ thiết thực giúp người dân tiết kiệm tối đa thời gian và chi phí đi lại; đơn giản hóa các thủ tục hành chính, giải quyết triệt để khó khăn trong việc xin giấy xác nhận tình trạng hôn nhân truyền thống; đồng thời tạo sự linh hoạt tối đa khi cho phép người dân chủ động lựa chọn hình thức nộp hồ sơ trực tiếp hoặc thực hiện trực tuyến qua Cổng dịch vụ công.
Châu Vân, Phòng HCTP