Thực hiện Kế hoạch số 92/KH-STP ngày 30/7/2026 của Sở Tư pháp về giám sát, đánh giá thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2026 trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, thời gian qua, Sở Tư pháp đã tổ chức giám sát, đánh giá tại các đơn vị cấp xã trên địa bàn tỉnh. Trong quá trình triển khai, Sở Tư pháp đã kịp thời nắm bắt tình hình, đánh giá thực chất kết quả thực hiện và hướng dẫn các địa phương khắc phục những khó khăn, hạn chế.
Đồng chí Phạm Thị Minh Hiếu, Phó Giám đốc Sở Tư pháp, Phó Chủ tịch Hội đồng Phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật tỉnh phát biểu tại buổi giám sát
Tập trung đánh giá thực chất việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật
Qua giám sát cho thấy, các địa phương cơ bản đã quan tâm triển khai thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu về xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, cải cách hành chính, xây dựng nông thôn mới và bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân.
Việc đánh giá được tập trung vào 03 tiêu chí với 14 chỉ tiêu, gồm: Tiêu chí 1 về văn bản quy phạm pháp luật với 03 chỉ tiêu; Tiêu chí 2 về tiếp cận thông tin, phổ biến, giáo dục pháp luật với 07 chỉ tiêu; Tiêu chí 3 về hòa giải ở cơ sở với 04 chỉ tiêu.
Qua kiểm tra hồ sơ, tài liệu và làm việc trực tiếp với UBND các xã, phường, Đoàn giám sát ghi nhận nhiều địa phương đã chủ động xây dựng kế hoạch, phân công nhiệm vụ, bố trí nguồn lực và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu. Một số địa phương bước đầu có cách làm linh hoạt, kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận thông tin pháp luật của người dân.
Đoàn giám sát của Sở Tư pháp làm việc về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật năm 2026.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác thực hiện một số tiêu chí tại cơ sở vẫn còn những hạn chế nhất định, nhất là trong việc lập, lưu trữ hồ sơ minh chứng; công khai thông tin; tổ chức phổ biến, giáo dục pháp luật; quản lý, sử dụng kinh phí; kiện toàn và nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ hòa giải ở cơ sở. Đây là những nội dung cần tiếp tục được các địa phương quan tâm khắc phục để việc đánh giá cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật ngày càng đi vào thực chất.
Đa dạng hóa hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật
Cùng với việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại các địa phương được triển khai với nhiều hình thức, nội dung ngày càng đa dạng phù hợp hơn với nhu cầu của người dân, cụ thể:
Tại xã Đơn Dương, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai với nhiều nội dung thiết thực, kết hợp tuyên truyền trực tiếp với các hình thức phù hợp tại cơ sở. Địa phương đã tổ chức 02 hội nghị tuyên truyền cho Nhân dân và tuyên truyền viên pháp luật, phổ biến các quy định pháp luật, vận động người dân chấp hành pháp luật. Sau khi thực hiện sắp xếp các thôn, xã đã kiện toàn 16 tổ hòa giải tại 16 thôn với 112 hòa giải viên, góp phần đưa thông tin pháp luật đến gần hơn với người dân ở cơ sở.
Tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được đẩy mạnh gắn với ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, theo hướng kết hợp giữa hình thức tuyên truyền trực tiếp với các phương thức trực quan, sinh động và phong phú. Đáng chú ý, Cuộc thi trực tuyến tìm hiểu pháp luật về bầu cử đã thu hút trên 23.000 lượt người tham gia. Bên cạnh đó, địa phương tăng cường đăng tải tin, bài, tài liệu pháp luật, khai thác mã QR và bản đồ số, góp phần tạo thêm nhiều kênh tiếp cận pháp luật thuận tiện, phù hợp với người dân.
Tại xã Đắk Mil, địa phương đã tổ chức 01 lớp phổ biến, giáo dục pháp luật với 70 người tham gia; tổ chức 01 lớp hướng dẫn người dân thực hiện việc nộp hồ sơ thủ tục hành chính thông qua dịch vụ công trực tuyến. Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật còn được thực hiện thông qua Trang thông tin điện tử, Facebook, Zalo của các thôn và các nhóm cộng đồng; trong thời gian qua đã đăng tải gần 30 tin, bài, thông tin pháp luật.
Tại xã Đinh Văn Lâm Hà, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai gắn với ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Địa phương đã tổ chức 08 buổi tuyên truyền tại 08 thôn; tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật thông qua Trang thông tin điện tử, Zalo, Facebook và các hình thức phù hợp. UBND xã hiện có 10 tuyên truyền viên pháp luật; 18 tổ hòa giải tại 18 thôn với 105 hòa giải viên, góp phần đưa công tác tuyên truyền, vận động và giải thích pháp luật đến gần hơn với người dân tại cộng đồng. Kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật được bố trí trong dự toán chi thường xuyên năm 2026 là 50 triệu đồng. Bên cạnh đó, địa phương triển khai các nội dung thông tin về trợ giúp pháp lý trên Trang thông tin điện tử, góp phần đa dạng hóa phương thức tiếp cận thông tin pháp luật của người dân.
Qua thực tế giám sát cho thấy, việc kết hợp giữa tuyên truyền trực tiếp và các phương thức truyền thông trên môi trường số đang tạo thêm nhiều kênh để người dân tiếp cận thông tin pháp luật. Tuy nhiên, các địa phương cần tiếp tục đổi mới nội dung, lựa chọn hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, đồng thời quan tâm nâng cao chất lượng thông tin, bảo đảm tính chính xác, dễ hiểu và thiết thực.
Hòa giải ở cơ sở góp phần giải quyết mâu thuẫn ngay từ cộng đồng
Hòa giải ở cơ sở tiếp tục được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm giải quyết kịp thời những mâu thuẫn, tranh chấp phát sinh trong cộng đồng dân cư, góp phần giữ gìn đoàn kết, ổn định an ninh, trật tự tại địa phương.
Tại xã Đơn Dương, sau khi thực hiện sắp xếp các đơn vị dân cư, địa phương đã kiện toàn 16 tổ hòa giải với 112 hòa giải viên. Trong kỳ giám sát, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 23 vụ việc, hòa giải thành 19 vụ, đạt tỷ lệ 82,6%.
Tại phường Xuân Hương - Đà Lạt, các tổ hòa giải đã tiếp nhận 12 vụ việc, hòa giải thành 10 vụ, đạt tỷ lệ 83,33%. Kết quả này cho thấy vai trò của đội ngũ hòa giải viên trong việc kịp thời giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở, hạn chế phát sinh tranh chấp kéo dài.
Tại xã Đắk Mil, trước khi thực hiện sắp xếp thôn có 38 tổ hòa giải. Sau khi sắp xếp, kiện toàn lại các đơn vị dân cư, địa phương đã tổ chức lại còn 16 tổ hòa giải. Trong thời gian từ ngày 01/01/2026 đến thời điểm giám sát, địa phương chưa phát sinh vụ việc thuộc phạm vi hòa giải ở cơ sở.
Tại xã Đinh Văn Lâm Hà, địa phương đã kiện toàn 18 tổ hòa giải tại 18 thôn. Trong 06 tháng đầu năm 2026, các tổ hòa giải đã tiếp nhận, thụ lý và hòa giải 18/18 vụ việc, đạt 100%; trong đó hòa giải thành 13 vụ, hòa giải không thành 05 vụ, tỷ lệ hòa giải thành đạt 72,2%. UBND xã đã bố trí 70 triệu đồng phục vụ công tác hòa giải ở cơ sở năm 2026.
Qua giám sát, Đoàn đề nghị các địa phương tiếp tục quan tâm củng cố, kiện toàn đội ngũ hòa giải viên; tăng cường tập huấn, bồi dưỡng kiến thức pháp luật, nghiệp vụ và kỹ năng hòa giải; chủ động phát hiện, giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở, đồng thời bảo đảm đầy đủ hồ sơ, tài liệu minh chứng và thực hiện các chế độ, chính sách đối với hòa giải viên theo quy định.
Kịp thời nhận diện khó khăn, hạn chế để có giải pháp khắc phục
Bên cạnh những kết quả đạt được, qua giám sát cho thấy việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật tại một số địa phương vẫn còn những khó khăn, hạn chế cần được quan tâm khắc phục.
Đoàn giám sát kiểm tra hồ sơ, tài liệu phục vụ đánh giá việc thực hiện các tiêu chí, chỉ tiêu tiếp cận pháp luật.
Việc thực hiện dân chủ ở cơ sở, công khai thông tin và bảo đảm quyền tiếp cận thông tin của người dân tại một số địa phương chưa thật sự đồng bộ; việc xây dựng, ban hành và công khai các danh mục thông tin theo quy định còn chưa đầy đủ. Công tác lập, quản lý hồ sơ, tài liệu minh chứng phục vụ đánh giá một số tiêu chí còn chưa chặt chẽ.
Công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở một số nơi chưa được tổ chức thường xuyên, hình thức tuyên truyền chưa thật sự đa dạng, việc ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số chưa đồng đều. Việc huy động các nguồn lực xã hội tham gia công tác phổ biến, giáo dục pháp luật còn hạn chế.
Đối với công tác hòa giải ở cơ sở, sau khi thực hiện sắp xếp các thôn, tổ dân phố, một số địa phương cần tiếp tục rà soát, kiện toàn tổ hòa giải, bảo đảm đủ số lượng và thành phần theo quy định; đồng thời tăng cường tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho hòa giải viên. Công tác lập hồ sơ, theo dõi kết quả hòa giải và thực hiện chế độ, chính sách, kinh phí hỗ trợ hoạt động hòa giải cũng cần được quan tâm thực hiện đầy đủ.
Những hạn chế trên đã được Đoàn giám sát chỉ ra, hướng dẫn cụ thể và đề nghị các địa phương xây dựng giải pháp khắc phục, qua đó bảo đảm việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật ngày càng thực chất, hiệu quả.
Tiếp tục nâng cao chất lượng tiếp cận pháp luật của người dân
Để tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật, thời gian tới, Sở Tư pháp đề nghị UBND các xã, phường tiếp tục rà soát toàn bộ các tiêu chí, chỉ tiêu; chủ động khắc phục những tồn tại, hạn chế đã được Đoàn giám sát chỉ ra; chú trọng hoàn thiện hồ sơ, tài liệu minh chứng và thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ theo quy định.
Các địa phương cần gắn việc xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật với thực hiện dân chủ ở cơ sở, cải cách hành chính, chuyển đổi số, xây dựng nông thôn mới và nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội. Đồng thời, tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng thiết thực, dễ tiếp cận, phù hợp với từng nhóm đối tượng; phát huy hiệu quả Trang thông tin điện tử, mạng xã hội và các nền tảng số trong cung cấp thông tin pháp luật cho người dân.
Đối với công tác hòa giải ở cơ sở, cần tiếp tục củng cố, kiện toàn đội ngũ hòa giải viên, chú trọng bồi dưỡng kỹ năng, nghiệp vụ; chủ động nắm bắt tình hình, kịp thời hòa giải các mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng, góp phần hạn chế tranh chấp, khiếu kiện và giữ gìn đoàn kết trong Nhân dân.
Về phía Sở Tư pháp, tiếp tục tăng cường hướng dẫn, theo dõi, giám sát, đánh giá việc thực hiện các tiêu chí tiếp cận pháp luật; kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho cơ sở; đồng thời tổng hợp những cách làm hay, mô hình hiệu quả để nghiên cứu, nhân rộng trên địa bàn tỉnh.
Việc tăng cường giám sát, đánh giá không chỉ nhằm kiểm tra mức độ hoàn thành các tiêu chí, chỉ tiêu mà quan trọng hơn là kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh từ cơ sở, hướng dẫn địa phương khắc phục hạn chế và nâng cao chất lượng phục vụ người dân. Qua đó, từng bước bảo đảm quyền tiếp cận pháp luật của người dân, góp phần xây dựng chính quyền cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả, xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội bền vững trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng.
Đỗ Toàn – Phòng PBGDPL