Hỏi: Ông Trần Thanh Hùng sinh ra tại Việt Nam, có giấy khai sinh và hộ khẩu thường trú tại Việt Nam. Năm 1990, ông A vượt biên sang Hoa Kỳ sinh sống. Đến nay, ông Trần Thanh Hùng đã định cư lâu dài tại Mỹ và có quốc tịch Hoa Kỳ. Hiện nay, khi về Việt Nam thăm thân nhân và gia đình, ông Trần Thanh Hùng muốn biết mình có còn quốc tịch Việt Nam hay không? Trường hợp ông Trần Thanh Hùng muốn có giấy tờ pháp lý để chứng minh còn quốc tịch Việt Nam thì ông Hùng cần phải làm thủ tục gì? Trả lời: Đối với trường hợp của ông Trần Thanh Hùng, năm 1990 ông vượt biên sang Hoa Kỳ sinh sống và không biết thông tin mình có còn quốc tịch Việt Nam hay không? Thứ nhất, trường hợp vượt biên ra nước ngoài hoặc định cư, nhập quốc tịch Mỹ không đương nhiên làm mất quốc tịch Việt Nam. Nếu ông A chưa làm thủ tục xin thôi quốc tịch Việt Nam và chưa có quyết định của Chủ tịch nước cho thôi/tước quốc tịch Việt Nam, thì về mặt pháp lý, ông A vẫn còn quốc tịch Việt Nam. Bởi vì, theo khoản 2 Điều 13 Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi năm 2025 quy định người có quốc tịch Việt Nam như sau: “2. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà chưa mất quốc tịch Việt Nam theo quy định của pháp luật Việt Nam trước ngày Luật này có hiệu lực thi hành thì vẫn còn quốc tịch Việt Nam. Người Việt Nam định cư ở nước ngoài chưa mất quốc tịch Việt Nam mà không có giấy tờ chứng minh quốc tịch Việt Nam theo quy định tại Điều 11 của Luật này thì đề nghị với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để được xác nhận có quốc tịch Việt Nam.” Ngoài ra, Điều 26 Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi năm 2025 quy định về căn cứ mất quốc tịch Việt Nam như sau: “1. Được thôi quốc tịch Việt Nam. 2. Bị tước quốc tịch Việt Nam. 2a. Bị hủy bỏ Quyết định cho nhập quốc tịch Việt Nam, Quyết định cho trở lại quốc tịch Việt Nam. 4. Theo quy định tại khoản 2 Điều 18 và Điều 35 của Luật này. 5. Theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên.” Do đó, trường hợp của Ông Trần Thanh Hùng chỉ mất quốc tịch Việt Nam khi: + Có quyết định cho thôi quốc tịch Việt Nam của Chủ tịch nước; hoặc + Bị tước quốc tịch Việt Nam theo quy định của pháp luật. Thứ hai, nếu muốn có giấy tờ pháp lý để chứng minh còn quốc tịch Việt Nam thì ông Trần Thanh Hùng cần phải làm thủ tục đề nghị cơ quan có thẩm quyền cấp Giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam theo quy định. Bởi vì, theo khoản 2 đã nêu trên và khoản 3 Điều 13 Luật Quốc tịch Việt Nam sửa đổi năm 2025 quy định: “3. Chính phủ quy định trình tự, thủ tục xác nhận có quốc tịch Việt Nam.” và Điều 30 Nghị định số 191/2025/NĐ-CP ngày 01/7/2025 đã quy định về Trình tự, thủ tục cấp Giấy xác nhận có quốc tịch Việt Nam. Một số lưu ý: - Trên thực tế, nhiều người Việt Nam ra nước ngoài từ lâu thường nhầm tưởng rằng mình đã mất quốc tịch Việt Nam, trong khi chưa từng làm thủ tục pháp lý về quốc tịch hoặc chưa có quyết định của cơ quan có thẩm quyền cho thoy quốc tịch Việt Nam. - Khi thực hiện các thủ tục như: xác nhận quốc tịch Việt Nam, hồi hương, thừa kế, hộ tịch…, cơ quan có thẩm quyền sẽ căn cứ hồ sơ pháp lý, không căn cứ vào việc sinh sống ở đâu. Thông điệp Sinh sống ở nước ngoài không đồng nghĩa với mất quốc tịch Việt Nam – quốc tịch chỉ thay đổi khi có quyết định của cơ quan có thẩm quyền. + Quốc tịch là quan hệ pháp lý đặc biệt giữa cá nhân và Nhà nước, không tự chấm dứt chỉ vì thay đổi nơi cư trú hay quốc tịch nước ngoài. + Người dân nên chủ động tìm hiểu và thực hiện đúng thủ tục pháp luật để bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp lâu dài của mình. Thúy Hà – Phòng HCTP