Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, không gian số ngày càng trở thành môi trường quan trọng để người dân tiếp cận thông tin, thực hiện các giao dịch điện tử, sử dụng dịch vụ công trực tuyến và tham gia các hoạt động kinh tế, xã hội. Việc thực thi đầy đủ quyền và nghĩa vụ của công dân trên không gian số không chỉ góp phần bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân mà còn thúc đẩy xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh, văn minh và tuân thủ pháp luật.
Bảo đảm quyền của công dân trên không gian số
Trên môi trường số, công dân được tiếp cận thông tin, khai thác và sử dụng các dịch vụ trực tuyến theo quy định của pháp luật; được bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền riêng tư, danh dự, nhân phẩm và các quyền, lợi ích hợp pháp khác. Đồng thời, công dân có thể thực hiện quyền tự do ngôn luận, bày tỏ ý kiến, gửi phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo thông qua các nền tảng trực tuyến theo quy định.
Việc đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến tạo điều kiện để người dân chủ động thực hiện thủ tục hành chính, theo dõi tiến độ giải quyết hồ sơ, tra cứu kết quả và tương tác với cơ quan nhà nước mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý hay thời gian giao dịch trực tiếp. Qua đó, góp phần nâng cao tính công khai, minh bạch, tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và trách nhiệm của công dân
Bên cạnh việc thụ hưởng các quyền hợp pháp, mỗi công dân cần thực hiện đầy đủ nghĩa vụ và trách nhiệm khi tham gia không gian số. Trước hết, cần tuân thủ các quy định của pháp luật khi sử dụng Internet, mạng xã hội và các nền tảng trực tuyến; kiểm chứng thông tin trước khi đăng tải, chia sẻ; không phát tán thông tin sai sự thật, thông tin xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật trên môi trường mạng.
Mỗi người cần chủ động bảo vệ tài khoản, mật khẩu, thông tin xác thực và dữ liệu cá nhân; thận trọng trước các đường dẫn, tin nhắn, cuộc gọi có dấu hiệu lừa đảo; không tùy tiện cung cấp thông tin cá nhân, mã xác thực hoặc thông tin tài khoản ngân hàng cho người không rõ danh tính. Đồng thời, cần tôn trọng quyền riêng tư của người khác, ứng xử có văn hóa, giao tiếp văn minh và có trách nhiệm với những nội dung do mình tạo lập, đăng tải hoặc chia sẻ.
Phát huy vai trò của cơ quan nhà nước trong xây dựng môi trường số an toàn
Để bảo đảm quyền và nghĩa vụ của công dân trên không gian số được thực thi hiệu quả, các cơ quan nhà nước cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, nâng cao chất lượng cung cấp dịch vụ công trực tuyến, công khai thông tin theo quy định, bảo đảm an toàn hệ thống thông tin và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Cùng với đó, cần tăng cường tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị của người dân trên môi trường điện tử; hướng dẫn người dân sử dụng các nền tảng số đúng quy định và nâng cao kỹ năng nhận diện, phòng ngừa rủi ro trên không gian mạng.
Đặc biệt, công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cần được triển khai bằng nhiều hình thức phù hợp, dễ tiếp cận, giúp người dân hiểu rõ quyền được bảo vệ, nghĩa vụ phải thực hiện và trách nhiệm pháp lý khi có hành vi vi phạm. Mỗi cán bộ, công chức, viên chức cũng cần phát huy vai trò nêu gương trong sử dụng công nghệ số, khai thác thông tin chính xác, bảo vệ dữ liệu trong quá trình thực thi công vụ và phục vụ người dân.
Chung tay xây dựng không gian số văn minh, an toàn, đúng pháp luật
Thực thi quyền và nghĩa vụ của công dân trên không gian số là trách nhiệm của mỗi cá nhân, đồng thời đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan nhà nước, tổ chức, doanh nghiệp và toàn xã hội. Mỗi người dân cần chủ động nâng cao hiểu biết pháp luật, kỹ năng số, ý thức bảo vệ thông tin và trách nhiệm trong từng hành vi trực tuyến.
Sử dụng công nghệ số đúng mục đích, thực hiện quyền công dân gắn với nghĩa vụ tuân thủ pháp luật và ứng xử có trách nhiệm trên môi trường mạng chính là những hành động thiết thực góp phần xây dựng xã hội số phát triển bền vững, lấy người dân làm trung tâm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của công dân trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.
Lương Thành Danh, Văn phòng Sở