Vừa qua, tại Kỳ họp thứ 10 ngày 05/12/2025 Quốc hội khóa XV đã thông qua Luật Giám định tư pháp năm 2025; Luật quy định về người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp; trình tự, thủ tục giám định; chi phí, chế độ, chính sách trong hoạt động giám định tư pháp; quản lý nhà nước và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan đến hoạt động giám định tư pháp; đối tượng áp dụng của Luật là người giám định tư pháp, tổ chức giám định tư pháp, Hội đồng giám định tư pháp, người trưng cầu, người yêu cầu giám định tư pháp và các cơ quan, tổ chức, cá nhân khác có liên quan đến hoạt động giám định tư pháp. Với một số điểm mới của Luật Giám định tư pháp năm 2025 như:
Hoàn thiện quy định về người giám định và tổ chức giám định tư pháp: Luật năm 2025 quy định rõ hơn về tiêu chuẩn, điều kiện, quyền và nghĩa vụ của người giám định tư pháp; bổ sung quy định về việc công nhận, bổ nhiệm, miễn nhiệm, cấp và thu hồi thẻ giám định viên tư pháp. Đồng thời, luật cũng mở rộng phạm vi hoạt động của tổ chức giám định tư pháp, tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức chuyên môn, cơ sở khoa học, cơ sở đào tạo tham gia hoạt động giám định tư pháp
Bổ sung quy định về trình tự, thủ tục giám định tư pháp: Luật mới cũng đã quy định cụ thể hơn về quy trình trưng cầu, yêu cầu giám định; thời hạn, trách nhiệm của các bên trong việc thực hiện giám định; quy định rõ trách nhiệm của người trưng cầu, người yêu cầu và người thực hiện giám định, bảo đảm tính minh bạch, khách quan trong quá trình giám định.
Quy định rõ nguyên tắc, trách nhiệm trong thực hiện giám định tư pháp: Hoạt động giám định tư pháp phải tuân thủ các nguyên tắc cơ bản như: tuân thủ pháp luật, trình tự, thủ tục, phương pháp khoa học, kỹ thuật, nghiệp vụ, quy trình và quy chuẩn chuyên môn; trung thực, chính xác, khách quan, vô tư, kịp thời; độc lập trong quá trình thực hiện giám định và khi đưa ra kết luận; chỉ kết luận về chuyên môn trong phạm vi được trưng cầu hoặc yêu cầu giám định; chịu trách nhiệm trước pháp luật về kết luận giám định. Đồng thời khuyến khích việc đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ để nâng cao năng lực giám định.
Bổ sung quy định về chi phí, chế độ, chính sách trong hoạt động giám định: Luật quy định cụ thể hơn về chi phí giám định, chế độ bồi dưỡng, thanh toán, quyết toán chi phí giám định tư pháp, bảo đảm quyền lợi chính đáng cho người giám định và tổ chức giám định, đồng thời nâng cao trách nhiệm, chất lượng hoạt động giám định.
Tăng cường trách nhiệm quản lý nhà nước về giám định tư pháp: Tại Điều 7 Luật xác định rõ vai trò của từng cơ quan trong công tác quản lý nhà nước: Chính phủ thống nhất quản lý toàn quốc; Bộ Tư pháp là cơ quan đầu mối giúp Chính phủ; các Bộ, cơ quan ngang Bộ quản lý trong lĩnh vực chuyên môn; Viện kiểm sát nhân dân tối cao và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh thực hiện quản lý trong phạm vi thẩm quyền.
Đông thời, Luật cũng quy định cụ thể về điều khoản chuyển tiếp như quy định rõ việc xử lý các hồ sơ, quyết định, vụ việc giám định được thực hiện trước ngày 01/5/2026 theo quy định của Luật Giám định tư pháp 2012 nhằm bảo đảm tính liên tục, ổn định trong hoạt động giám định tư pháp.
Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 5 năm 2026. Việc ban hành Luật Giám định tư pháp 2025 nhằm hoàn thiện hệ thống pháp luật, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám định tư pháp, bảo đảm tính độc lập, khách quan, chính xác trong quá trình thực hiện công tác giám định tư pháp, góp phần phục vụ công tác điều tra, truy tố, xét xử, bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân và lợi ích hợp pháp của Nhà nước, tổ chức, cá nhân.
Như Ngọc – Phòng QLXLVPHC&TDTHPL