Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phục hồi, phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã. Để việc triển khai thực hiện Nghị định được kịp thời, thống nhất, Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Công văn số 1178/STP-BTTP ngày 16/4/2026 gửi các Sở, ban, ngành; Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu; Đoàn Luật sư tỉnh Lâm Đồng; Hội Công chứng viên tỉnh Lâm Đồng; Hội Luật gia tỉnh Lâm Đồng; các tổ chức hành nghề công chứng, luật sư, đấu giá tài sản, thừa phát lại trên địa bàn tỉnh trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao tổ chức quán triệt, phổ biến và triển khai đầy đủ, đúng quy định các nội dung của Nghị định số 109/2026/NĐ-CP.
Nghị định này có hiệu lực thi hành từ ngày 18/5/2026 và thay thế Nghị định số 82/2020/NĐ-CP ngày 15/7/2020 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp; hành chính tư pháp; hôn nhân và gia đình; thi hành án dân sự; phá sản doanh nghiệp, hợp tác xã (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 117/2024/NĐ-CP ngày 18/9/2024 của Chính phủ).
Theo đó, Nghị định số 109/2026/NĐ-CP có nhiều điểm mới nổi bật như, mở rộng thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp với phạm vi khá rộng. Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã có thẩm quyền phạt đến 25.000.000 đồng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền phạt đến 50.000.000 đồng (Điều 84), Giám đốc Sở Tư pháp có thẩm quyền phạt đến 40.000.000 đồng đối với hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp (Điều 85). Không chỉ dừng lại ở hình thức xử phạt cảnh cáo hoặc phạt tiền, Chủ tịch UBND cấp xã còn có quyền đình chỉ hoạt động có thời hạn hoặc tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề, trong đó bao gồm cả chứng chỉ hành nghề luật sư, thẻ công chứng viên và thẻ cộng tác viên trợ giúp pháp lý; tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính và áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
Ngoài ra, Nghị định quy định khá chi tiết các hành vi vi phạm trong hoạt động hành nghề trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp cùng với các mức xử phạt tương ứng; bổ sung các quy định mới về hành vi vi phạm hành chính, hình thức xử phạt, mức xử phạt và biện pháp khắc phục hậu quả. Đối với hoạt động luật sư, các hành vi như hành nghề luật sư khi không có chứng chỉ hành nghề luật sư hoặc chưa gia nhập Đoàn luật sư; tự mình hoặc giúp khách hàng thực hiện những hành vi vi phạm pháp luật nhằm trì hoãn, kéo dài thời gian hoặc gây khó khăn, cản trở hoạt động của cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan nhà nước khác có thể bị xử phạt đến 30.000.000 đồng. Đặc biệt, các hành vi mang tính gian dối hoặc cản trở hoạt động tố tụng như cung cấp tài liệu giả, xúi giục khách hàng khai sai sự thật, tiết lộ thông tin vụ việc hoặc móc nối với người tiến hành tố tụng có thể bị xử phạt lên đến 40.000.000 đồng (Điều 8).
Người dân thực hiện các giao dịch dân sự tại Văn phòng công chứng
Trong hoạt động công chứng, các hành vi vi phạm liên quan đến tổ chức và hoạt động như mở chi nhánh ngoài trụ sở hoặc hoạt động khi chưa hoàn tất thủ tục pháp lý có thể bị phạt từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng. Đối với các vi phạm đặc biệt nghiêm trọng, như không vào sổ công chứng đối với hồ sơ đã được công chứng; thay đổi trụ sở của Văn phòng công chứng không đúng quy định; thuê người không phải Trưởng Văn phòng công chứng điều hành hoặc cho thuê Văn phòng công chứng theo loại hình doanh nghiệp tư nhân; cho người không đủ điều kiện hành nghề công chứng hoặc công chứng viên đang bị tạm đình chỉ hành nghề công chứng thực hiện việc công chứng, chứng thực tại tổ chức mình mức phạt cao nhất lên tới 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng (Điều 17).
Trong hoạt động đấu giá, các hành vi vi phạm quy định về hoạt động của tổ chức hành nghề đấu giá tài sản như để lộ thông tin về người đăng ký tham gia đấu giá; sử dụng tiền đặt trước của người tham gia đấu giá vào bất kỳ mục đích nào khác; thực hiện đấu giá trong trường hợp chỉ có một người đăng ký tham gia đấu giá, một người tham gia đấu giá, một người trả giá không đúng quy định có thể bị xử phạt đến 40.000.000 đồng (Điều 30)…
Việc ban hành Nghị định số 109/2026/NĐ-CP ngày 01/4/2026 sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước đối với lĩnh vực bổ trợ tư pháp; tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, điều chỉnh toàn diện từ điều kiện hành nghề đến trách nhiệm pháp lý của luật sư, công chứng viên, đấu giá viên, giám định viên tư pháp nói chung và trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng nói riêng. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc các cơ quan, tổ chức có thể phản ánh kịp thời về Sở Tư pháp để được hướng dẫn thực hiện theo đúng quy định.
Nguyễn Trinh – Phòng Bổ trợ tư pháp