Để đảm bảo công tác đăng ký và quản lý hộ tịch trên địa bàn tỉnh được thực hiện đầy đủ, chặt chẽ, đồng thời góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, đặc biệt là các quyền cơ bản như đăng ký khai sinh, kết hôn, khai tử, ngày 26/3/2026, Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Công văn số 835/STP-HCTP đề nghị Ủy ban nhân dân các xã, phường, đặc khu (UBND cấp xã) căn cứ quy định của pháp luật và tình hình thực tiễn tại địa phương triển khai, tổ chức thực hiện rà soát và đăng ký hộ tịch cho người dân cư trú trên địa bàn quản lý.
Đối với việc đăng ký khai sinh cho trẻ em:
UBND cấp xã cần tập trung chỉ đạo công chức tư pháp - hộ tịch phối hợp chặt chẽ với cơ quan công an thường xuyên rà soát, đánh giá tình hình đăng ký khai sinh cho trẻ em trên địa bàn, đảm bảo mọi trẻ em đều được đăng ký khai sinh kịp thời. Đối với các trường hợp chưa xác định được nơi cư trú của cha, mẹ trẻ, cần chủ động phối hợp xác minh; nếu cha, mẹ không có nơi thường trú, tạm trú thì thực hiện đăng ký khai sinh tại nơi thực tế đang sinh sống; trường hợp có nơi cư trú khác, cần hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện đúng thẩm quyền. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động gia đình, cha mẹ thực hiện đăng ký khai sinh cho trẻ đúng quy định.
Căn cứ điều kiện thực tế, địa phương có thể tổ chức đăng ký khai sinh lưu động theo quy định tại Điều 24 Thông tư số 04/2020/TT-BTP, nhất là đối với các trường hợp gặp khó khăn về kinh tế, đi lại như đau ốm, sinh sống ở vùng sâu, vùng xa, trong rẫy, trong rừng. Đối với trẻ em thuộc diện di cư tự do, gia đình không ổn định, cần tăng cường theo dõi, rà soát, phối hợp thu thập thông tin, xác minh nhân thân và quá trình cư trú để tạo điều kiện thuận lợi cho việc đăng ký khai sinh và các thủ tục hộ tịch liên quan.
Hình ảnh đăng ký kết hôn tại phường Nam Gia Nghĩa, tỉnh Lâm Đồng
Đối với việc đăng ký kết hôn:
UBND cấp xã cần triển khai rà soát, thống kê các trường hợp nam, nữ chung sống như vợ chồng nhưng chưa đăng ký kết hôn để vận động, hướng dẫn thực hiện đăng ký kết hôn đối với những trường hợp đủ điều kiện. Đối với các trường hợp cư trú qua nhiều nơi, cơ quan đăng ký hộ tịch cần tra cứu thông tin trên hệ thống, phối hợp xác minh tại các địa phương liên quan; trường hợp không thể xác minh thì cho phép công dân cam đoan về tình trạng hôn nhân, đồng thời giải thích rõ trách nhiệm pháp lý của việc cam đoan.
Lưu ý trong quá trình thực hiện cần phân biệt rõ các trường hợp đăng ký kết hôn đối với những cặp chung sống trước ngày 03/01/1987 và đăng ký lại kết hôn để xác định thời điểm xác lập quan hệ hôn nhân.
Đối với các trường hợp chung sống như vợ chồng mà chưa đủ tuổi kết hôn , cần kịp thời phát hiện, tuyên truyền, vận động và phối hợp gia đình ngăn chặn, xử lý theo quy định nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tảo hôn.
Đặc biệt, đối với các trường hợp đã có con, cần chú trọng bảo đảm quyền lợi của trẻ em, nhất là quyền được đăng ký khai sinh, tạo điều kiện để trẻ được tiếp cận các quyền cơ bản về y tế, giáo dục và an sinh xã hội.
Đối với công tác đăng ký khai tử:
UBND cấp xã cần phối hợp rà soát, thống kê các trường hợp công dân đã chết nhưng chưa đăng ký khai tử để thực hiện đăng ký theo quy định. Trường hợp chết đã lâu, cần thu thập, kiểm tra, xác minh các giấy tờ, tài liệu chứng minh sự kiện chết do cơ quan có thẩm quyền cấp hoặc xác nhận hợp lệ; trong trường hợp chỉ có các giấy tờ như gia phả, giấy tờ tùy thân, ảnh mộ, hoặc xác nhận của người làm chứng, cơ quan đăng ký hộ tịch cần xác minh chặt chẽ, lập biên bản để làm cơ sở giải quyết.
Đối với trường hợp công dân Việt Nam chết ở nước ngoài nhưng chưa đăng ký khai tử tại cơ quan có thẩm quyền ở nước ngoài, khi gia đình đưa thi hài hoặc tro cốt về Việt Nam và có yêu cầu đăng ký khai tử trong nước, UBND cấp xã nơi cư trú cuối cùng của người chết cần vận dụng quy định của Luật Hộ tịch và Nghị định số 123/2015/NĐ-CP để giải quyết. Người đi đăng ký phải có cam kết chưa đăng ký khai tử ở nơi khác và chịu trách nhiệm về nội dung cam đoan; các giấy tờ như giấy chứng nhận kiểm dịch y tế đối với thi hài, hài cốt, tro cốt được sử dụng thay thế giấy báo tử để xác định các thông tin liên quan.
Việc tăng cường công tác rà soát và đăng ký hộ tịch không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước mà còn đảm bảo tốt hơn quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân, hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ, vì nhân dân.
Chu Nga – Phòng HCTP