Vừa qua, tại phiên họp ngày 10-12-2025,Quốc hội đã thông qua Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 với nhiều điểm mới quan trọng, trong đó đáng chú ý là bổ sung quy định về các trường hợp phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh, góp phần tăng cường hiệu lực quản lý, bảo đảm công bằng và minh bạch trong thực thi pháp luật về thuế có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.
Theo đó, bổ sung đối tượng phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh: Theo quy định mới tại khoản 5 Điều 17, các đối tượng sau phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trước khi xuất cảnh: Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã thuộc trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính về quản lý thuế nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế; Cá nhân kinh doanh, chủ hộ kinh doanh, cá nhân là chủ sở hữu hưởng lợi của doanh nghiệp, cá nhân là người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế. Quy định này pháp điển hóa nội dung từ Nghị định số 49/2025/NĐ-CP ngày 28/02/2025 của Chính phủ, đồng thời làm rõ trách nhiệm của cá nhân có quyền sở hữu hoặc chi phối doanh nghiệp (chủ sở hữu hưởng lợi) trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp, tránh tình trạng né tránh, trốn thuế thông qua việc xuất cảnh. Quy định hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong chuyển nhượng dự án đầu tư, chuyển nhượng vốn.
Luật Quản lý thuế sửa đổi cũng bổ sung quy định về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế trong trường hợp chuyển nhượng dự án đầu tư hoặc chuyển nhượng vốn. Mục tiêu là bảo đảm bên nhận chuyển nhượng nắm rõ nghĩa vụ thuế còn tồn đọng của dự án, có cơ sở pháp lý để đối soát, yêu cầu bên chuyển nhượng thực hiện đầy đủ nghĩa vụ trước khi ký hợp đồng, qua đó giảm thiểu rủi ro pháp lý và nâng cao tính minh bạch của thị trường chuyển nhượng dự án, đặc biệt trong các giao dịch có yếu tố nước ngoài. Cụ thể: Tổ chức, cá nhân trong nước chuyển nhượng dự án đầu tư hoặc vốn phải hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế phát sinh từ hoạt động này theo quy định của pháp luật; Tổ chức, cá nhân nước ngoài chuyển nhượng dự án đầu tư hoặc vốn cho tổ chức, cá nhân trong nước thì bên nhận chuyển nhượng có trách nhiệm xác định, kê khai, khấu trừ và nộp thay số thuế phải nộp của bên chuyển nhượng; Trường hợp cả bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng đều là tổ chức, cá nhân nước ngoài, thì tổ chức được thành lập tại Việt Nam nơi bên chuyển nhượng có vốn đầu tư phải kê khai và nộp thay số thuế phải nộp của bên chuyển nhượng. Quy định này giúp bảo đảm nguyên tắc nghĩa vụ tài chính gắn liền với dự án, tài sản được chuyển giao, ngăn ngừa thất thu ngân sách nhà nước, đồng thời đáp ứng yêu cầu quản lý trong bối cảnh giao dịch mua bán, sáp nhập xuyên biên giới ngày càng gia tăng. Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2026, trừ: Điều 13, và Quy định về sử dụng hóa đơn điện tử của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Điều 26, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2026.
Việc bổ sung các quy định nêu trên góp phần tăng cường kỷ luật tài chính – ngân sách, đồng thời hướng đến mục tiêu xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, bảo đảm quyền và nghĩa vụ của người nộp thuế trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế.
Đỗ Toàn – Phòng PBGDPL