Bộ Tư pháp ban hành quy trình giám định trong lĩnh vực tư pháp

Vừa qua, Bộ trưởng Bộ Tư pháp đã ban hành Thông tư số 04/2026/TT-BTP ngày 29/4/2026, quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực tư pháp, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/5/2026. Thông tư này thay thế Thông tư số 09/2023/TT-BTP ngày 29/12/2023 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực tư pháp.

Theo đó, có nhiều quy định mới quan trọng nhằm triển khai thi hành Luật Giám định tư pháp năm 2025 như quy định cụ thể danh mục các việc giám định tư pháp trong lĩnh vực tư pháp, áp dụng quy chuẩn chuyên môn cho hoạt động giám định tư pháp; thời hạn giám định tư pháp; hồ sơ, lưu trữ hồ sơ giám định tư pháp… Đặc biệt, Thông tư tập trung chuẩn hóa quy trình, thời hạn và hệ thống biểu mẫu về giám định tư pháp trong lĩnh vực tư pháp.

Theo quy định tại Thông tư số 04/2026/TT-BTP (Khoản 1 Điều 11), việc giám định theo trưng cầu, yêu cầu trong lĩnh vực tư pháp được thực hiện theo quy trình như sau:

- Giao nhận hồ sơ, đối tượng trưng cầu hoặc yêu cầu giám định;

- Chuẩn bị giám định;

- Thực hiện giám định;

- Kết luận giám định;

- Trả kết luận giám định;

- Lập, lưu và bảo quản hồ sơ giám định.

 So với Thông tư số 09/2023/TT-BTP ngày 29/12/2023, thời hạn giám định mới đã được cắt giảm tương đối nhiều và quy định rất cụ thể về thời gian thực hiện, cụ thể:

Đồng thời, trong quá trình thực hiện giám định, nếu có nội dung mới hoặc vấn đề khác phát sinh thì trong thời hạn 24 giờ kể từ thời điểm phát hiện vấn đề, cá nhân, tổ chức thực hiện giám định phải thông báo ngay bằng văn bản cho người trưng cầu, yêu cầu giám định biết và thống nhất phương án giải quyết trong thời hạn 02 ngày làm việc kể từ thời điểm nhận được thông báo (Khoản 3 Điều 14). Đây là một điểm mới để tránh tình trạng có vấn đề mới phát sinh làm đình trệ hoặc kéo dài quá trình giám định.

Ngoài ra, Thông tư số 04/2026/TT-BTP còn quy định về dữ liệu điện tử như việc giao, nhận hồ sơ, đối tượng giám định, thông tin, tài liệu, đồ vật, mẫu vật liên quan (nếu có) được thực hiện bằng hình thức trực tiếp hoặc qua dịch vụ bưu chính (có ký giao nhận hoặc phiếu gửi) hoặc trên môi trường điện tử. Việc giao, nhận hồ sơ, đối tượng trưng cầu, yêu cầu giám định trên môi trường điện tử được thực hiện theo quy định về giao dịch trên môi trường điện tử và quy định có liên quan (Khoản 2 Điều 12). Trong quá trình thực hiện giám định, người thực hiện giám định phải lập văn bản hoặc dữ liệu điện tử ghi nhận toàn bộ quá trình thực hiện giám định theo quy định tại Điều 34 Luật Giám định tư pháp năm 2025 và theo biểu mẫu quy định tại Điều 20 Thông tư số 04/2026/TT-BTP (Khoản 4 Điều 14). Quy định này sẽ góp phần tối ưu hóa và hiện đại hóa quy trình thực hiện giám định, rút ngắn thời gian, giảm chi phí đi lại và linh hoạt hơn cho các cơ quan, tổ chức.

Lưu trữ hồ sơ tại Sở Tư pháp tỉnh Đắk Nông (cũ)

Đối với việc lập, bảo quản, lưu trữ hồ sơ giám định tư pháp, trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày hoàn thành việc giám định, người thực hiện giám định có trách nhiệm bàn giao hồ sơ giám định cho cơ quan, tổ chức, đơn vị chủ quản lưu giữ và bảo quản theo quy định.

Thông tư số 04/2026/TT-BTP ban hành sẽ góp phần giúp hoạt động giám định tư pháp ngày càng đi vào thực chất, rõ ràng và khoa học hơn. Các bước trong quy trình giám định được quy định cụ thể, chặt chẽ, tạo cơ sở pháp lý vững chắc để người giám định có thể làm việc độc lập, khách quan, minh bạch; đáp ứng yêu cầu của cơ quan trưng cầu, người yêu cầu giám định.

Văn Phú – Phòng Bổ trợ tư pháp