Trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất nước, là đối tượng đặc biệt cần được toàn xã hội che chở, yêu thương và bảo vệ. Trong hệ thống các quyền của trẻ em, quyền được sống an toàn, được chăm sóc và nuôi dưỡng trong môi trường gia đình lành mạnh là nền tảng cốt lõi cho sự phát triển toàn diện. Chính vì vậy, việc bảo vệ trẻ em khỏi vấn nạn mua bán người không chỉ là trách nhiệm pháp lý, đạo đức của mỗi cá nhân, gia đình mà còn là nhiệm vụ chiến lược, ưu tiên hàng đầu của các cơ quan quản lý nhà nước nhằm gìn giữ giá trị nhân văn và sự thượng tôn pháp luật.
Liên quan đến vấn đề này Nhà nước ta đã xây dựng một hành lang pháp lý đồng bộ để bảo vệ quyền lợi tốt nhất cho trẻ em, nổi bật là Luật Trẻ em năm 2016, Luật Nuôi con nuôi năm 2010 và Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024.
Luật Trẻ em quy định rõ các quyền cơ bản của trẻ em, trong đó nghiêm cấm mọi hành vi xâm hại, bỏ rơi, mua bán, đánh tráo hoặc chiếm đoạt trẻ em (khoản 2 Điều 6).
Luật Nuôi con nuôi được ban hành nhằm mục đích nhân đạo, giải quyết việc cho nhận con nuôi nhằm xác lập quan hệ cha, mẹ và con lâu dài, bền vững, bảo đảm trẻ em mồ côi, trẻ em bị bỏ rơi được nuôi dưỡng trong môi trường gia đình. Trong đó có khoản 1 Điều 13 quy định cấm hành vi lợi dụng việc nuôi con nuôi để trục lợi, bóc lột sức lao động, xâm hại tình dục; bắt cóc, mua bán trẻ em. Luật còn có một số quy định khác nhằm phòng ngừa và ngăn chặn nguy cơ mua bán trẻ em.
Khoản 1 Điều 2 Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024 đưa ra một chốt chặn pháp lý đặc biệt mạnh mẽ đối với người dưới 18 tuổi. Mọi hành vi tuyển mộ, vận chuyển, chứa chấp, chuyển giao hoặc tiếp nhận người dưới 18 tuổi nhằm mục đích trục lợi, bóc lột... đều lập tức bị coi là tội mua bán người mà không cần xét đến yếu tố dùng vũ lực, lừa gạt hay thủ đoạn khác. Điều này thể hiện tinh thần tối thượng bảo vệ trẻ em.
Trẻ em tại Mái Ấm Tín Thác được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường an toàn,
yêu thương và cùng tham gia hoạt động vui chơi với các Sơ.
Mặc dù hệ thống pháp luật đã quy định nghiêm ngặt, nhưng các đối tượng tội phạm mua bán người hoạt động ngày càng tinh vi, liều lĩnh, tìm mọi kẽ hở để thực hiện các hành vi gian dối nhằm trục lợi:
Lợi dụng danh nghĩa nhân đạo, từ thiện hoặc núp bóng việc nhận nuôi con nuôi để tiếp cận các gia đình có hoàn cảnh khó khăn, lừa gạt hoặc mua chuộc cha mẹ đẻ từ bỏ quyền nuôi con.
Cố tình làm giả, tẩy xóa, sửa chữa hồ sơ nhân thân, gian dối trong việc khai báo nguồn gốc trẻ em bị bỏ rơi tại các cơ sở y tế nhằm hợp thức hóa thủ tục cho nhận con nuôi bất hợp pháp. Các hành vi này được thực hiện dưới nhiều hình thức biến tướng khó lường, thách thức sự kiểm soát của các cơ quan chức năng.
Để răn đe, điều chỉnh và xử lý nghiêm minh các hành vi xâm hại, mua bán trẻ em nói riêng, Bộ luật Hình sự năm 2015 và Luật sửa đổi, bổ sung năm 2017 đã dành riêng các điều khoản cụ thể, rõ ràng cho từng loại tội danh:
Tội mua bán người dưới 16 tuổi (Điều 151): Quy định hình phạt tù rất nghiêm khắc (từ 07 năm đến 20 năm hoặc tù chung thân) đối với bất kỳ hành vi chuyển giao, tiếp nhận trẻ em để giao nhận tiền, tài sản hoặc lợi ích vật chất khác; hoặc lợi dụng hoạt động nuôi con nuôi để thực hiện hành vi mua bán người.
Các tội danh liên quan khác: Bộ luật Hình sự cũng quy định rõ các hình phạt (từ 03 năm đến 10 năm) đối với tội chiếm đoạt người dưới 16 tuổi (Điều 153).
Nhận thức sâu sắc về tính chất nghiêm trọng của vấn nạn này, Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân tỉnh Lâm Đồng ban hành các văn bản chỉ đạo sát sao nhằm cụ thể hóa pháp luật Trung ương vào thực tiễn địa phương, đồng thời chủ động và linh hoạt trong công tác quản lý nhà nước về lĩnh vực nuôi con nuôi, cụ thể:
Ngày 25/5/2026, UBND tỉnh Lâm Đồng đã ban hành Quyết định số 2434/QĐ-UBND về ban hành Quy chế phối hợp liên ngành về giải quyết việc nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng. Quyết định là cơ chế phối hợp liên ngành quan trọng của tỉnh Lâm Đồng nhằm kiểm soát chặt chẽ toàn bộ quy trình giải quyết nuôi con nuôi có yếu tố nước ngoài; qua đó phòng ngừa, phát hiện và ngăn chặn kịp thời hành vi mua bán trẻ em, bảo đảm mọi quyết định cho trẻ em làm con nuôi đều vì lợi ích tốt nhất của trẻ em và đúng quy định của pháp luật. Ngày 12/3/2026, Sở Tư pháp đã ban hành Kế hoạch số 38/KH-STP về triển khai "Bộ Công cụ ngăn ngừa và xử lý các hành vi không tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực nuôi con nuôi quốc tế giai đoạn 2026 - 2030".
Đây là bước đi then chốt nhằm cụ thể hóa Kế hoạch số 2591/KH-UBND ngày 02/3/2026 của UBND tỉnh Lâm Đồng, thực hiện nghiêm túc Quyết định số 2696/QĐ-TTg ngày 11/12/2025 của Thủ tướng Chính phủ và Quyết định số 188/QĐ-BTP ngày 19/01/2026 của Bộ trưởng Bộ Tư pháp. Mục đích xuyên suốt của Kế hoạch là xây dựng cơ chế phòng vệ nghiêm ngặt, bảo vệ tuyệt đối trẻ em tránh khỏi nguy cơ bị mua bán, trục lợi xuyên quốc gia ẩn nấp dưới danh nghĩa nhân đạo.
Song song với công tác quản lý nhà nước trong lĩnh vực nuôi con nuôi, các cấp, các ngành còn phát huy vai trò trách nhiệm thông qua các hoạt động an sinh xã hội ý nghĩa. Việc thường xuyên thăm hỏi, động viên các cơ sở nuôi dưỡng và các hộ gia đình chính là minh chứng rõ nét cho sự vào cuộc mạnh mẽ, đồng bộ của địa phương, quyết tâm bảo vệ quyền được sống an toàn của trẻ em trước mọi hình thức biến tướng của tội phạm mua bán người.
Hình ảnh cán bộ Đoàn cơ sở PC09 – Chi đoàn PX03 đến thăm, tặng quà
cho các bé tại Cô nhi viện Lục Hòa – xã Đức Trọng, tỉnh Lâm Đồng.
Trước tình hình tội phạm mua bán người có xu hướng diễn biến phức tạp trên cả nước cũng như tại tỉnh Lâm Đồng nói riêng, bảo vệ trẻ em khỏi vấn nạn mua bán người dưới danh nghĩa nuôi con nuôi là cuộc chiến lâu dài, đòi hỏi sự kiên quyết của pháp luật và sự đồng hành chặt chẽ từ địa phương, sự đồng lòng, giúp sức của toàn xã hội.
Mỗi người dân hãy là một pháo đài cảnh giác, cần phải hết sức thận trọng, kiên quyết nói không với các thỏa thuận cho, nhận con nuôi bất hợp pháp hoặc thông qua các đường dây môi giới ngầm. Để bảo đảm an toàn pháp lý cao nhất cho trẻ em, người dân chỉ thực hiện thủ tục cho nhận con nuôi thông qua hình thức đăng ký trực tiếp tại các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo đúng quy định của Luật Nuôi con nuôi. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nghi ngờ nào liên quan đến hành vi gian dối hồ sơ, mua bán, trục lợi trẻ em, hãy kịp thời thông báo ngay cho cơ quan Công an gần nhất hoặc Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng và các cơ quan chức năng. Chung tay hành động hôm nay chính là bảo vệ sự an toàn và tương lai tươi sáng của thế hệ mai sau.
Thúy Hà – Phòng HCTP