Khi trở về sau những tháng ngày bị mua bán, điều mà nhiều nạn nhân thiếu không chỉ là giấy tờ tùy thân, công việc hay nơi ở. Điều họ cần hơn cả là một điểm tựa pháp lý để khôi phục niềm tin, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, từ đó có thêm động lực bắt đầu lại cuộc sống. Thực tế cho thấy, vẫn còn nhiều nạn nhân chưa biết mình có quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí, dẫn đến việc bỏ lỡ cơ hội được tư vấn, được hỗ trợ và được bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp trong quá trình giải quyết vụ việc.
Ngày 30/7 hằng năm - Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người - không chỉ là dịp để nâng cao nhận thức, tăng cường phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm mua bán người mà còn là lời nhắc nhở về trách nhiệm của toàn xã hội trong việc đồng hành, bảo vệ và hỗ trợ những người không may trở thành nạn nhân. Trong đó, việc bảo đảm quyền được tiếp cận các dịch vụ pháp lý miễn phí là một trong những chính sách nhân văn, góp phần giúp nạn nhân vượt qua mặc cảm, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp và từng bước ổn định cuộc sống.
Để những quyền lợi ấy không chỉ dừng lại trên giấy, pháp luật đã thiết lập cơ chế bảo vệ rất cụ thể dành cho nạn nhân mua bán người. Theo quy định của Luật Phòng, chống mua bán người năm 2024, nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng được trợ giúp pháp lý đối với các nội dung liên quan đến vụ việc, vụ án mua bán người. Chính sách này không chỉ được áp dụng sau khi một người được xác định là nạn nhân, mà còn bảo đảm sự hỗ trợ kịp thời ngay từ giai đoạn đang trong quá trình xác định là nạn nhân, giúp họ yên tâm thực hiện các quyền của mình và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong quá trình giải quyết vụ việc.
Để quyền được trợ giúp pháp lý thực sự đi vào cuộc sống, pháp luật quy định nhiều hình thức hỗ trợ phù hợp với từng giai đoạn và từng nhu cầu cụ thể. Người được trợ giúp pháp lý có thể được tư vấn pháp luật để hiểu rõ quyền, nghĩa vụ và các thủ tục cần thực hiện; được đại diện ngoài tố tụng khi làm việc với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp; hoặc được tham gia tố tụng thông qua Trợ giúp viên pháp lý, luật sư thực hiện trợ giúp pháp lý để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp trong quá trình điều tra, truy tố, xét xử. Đây đều là những hình thức trợ giúp pháp lý được pháp luật quy định và người được trợ giúp pháp lý không phải trả tiền, lợi ích vật chất hoặc bất kỳ khoản chi phí nào cho việc thực hiện trợ giúp pháp lý theo quy định của pháp luật.
Có thể thấy, trợ giúp pháp lý không đơn thuần là việc giải thích quy định của pháp luật hay hỗ trợ về thủ tục hành chính. Đó còn là sự đồng hành của những người có chuyên môn pháp lý, giúp người yếu thế tự tin lên tiếng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình trước pháp luật. Đối với nạn nhân mua bán người, sự hỗ trợ đúng lúc không chỉ góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp mà còn tiếp thêm niềm tin để họ vượt qua mặc cảm, từng bước hòa nhập cộng đồng và xây dựng lại cuộc sống.
Là đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước luôn sẵn sàng tiếp nhận và thực hiện trợ giúp pháp lý miễn phí cho người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, trong đó có nạn nhân, người đang trong quá trình xác định là nạn nhân của hành vi mua bán người và người dưới 18 tuổi đi cùng. Với đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý, luật sư và người thực hiện trợ giúp pháp lý có trình độ chuyên môn, kinh nghiệm, Trung tâm luôn đồng hành cùng người dân trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, góp phần lan tỏa giá trị nhân văn của chính sách trợ giúp pháp lý và bảo đảm mọi người đều có cơ hội tiếp cận công lý một cách bình đẳng.
Hưởng ứng Ngày toàn dân phòng, chống mua bán người 30/7, mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi người dân hãy nâng cao cảnh giác trước các thủ đoạn của tội phạm mua bán người; đồng thời quan tâm, chia sẻ, không kỳ thị đối với nạn nhân. Đặc biệt, hãy lan tỏa thông tin về quyền được trợ giúp pháp lý miễn phí để bất kỳ ai thuộc diện được hưởng chính sách này đều biết và mạnh dạn tìm đến sự hỗ trợ khi cần thiết. Bởi lẽ, mỗi thông tin được chia sẻ đúng lúc có thể giúp một nạn nhân biết đến quyền được trợ giúp pháp lý; mỗi sự hỗ trợ kịp thời có thể giúp họ lấy lại niềm tin để bắt đầu một cuộc sống mới. Hãy cùng lan tỏa chính sách trợ giúp pháp lý để không một nạn nhân mua bán người nào bị bỏ lại phía sau trên hành trình tìm kiếm công lý, sự công bằng và hy vọng.
Mai Nguyễn - Trung tâm TGPLNN tỉnh Lâm Đồng