Vừa qua, Chính phủ ban hành Nghị định số 177/2026/NĐ-CP ngày 19 tháng 5 năm 2026 quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật giám định tư pháp năm 2025. Nghị định có một số điểm mới đáng chú ý như sau:
Nghị định hướng dẫn chi tiết từ tiêu chuẩn, điều kiện bổ nhiệm, trình tự cấp thẻ giám định viên tư pháp cũng như điều kiện hoạt động của các tổ chức giám định và chế độ báo cáo, thống kê định kỳ. Các trình tự, thủ tục như: bổ nhiệm và cấp thẻ giám định viên tư pháp, miễn nhiệm và thu hồi thẻ giám định viên tư pháp, bổ nhiệm lại và cấp thẻ giám định viên tư pháp, công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc, thành lập và đăng ký hoạt động của văn phòng giám định tư pháp... được quy định cụ thể, rõ ràng về điều kiện, quy trình, thành phần hồ sơ, thời hạn giải quyết.
Nghị định cũng quy định việc thực hiện thủ tục hành chính trên môi trường điện tử: tổ chức, cá nhân thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công Quốc gia hoặc ứng dụng định danh quốc gia (Khoản 2 Điều 2). Cơ quan thực hiện thủ tục hành chính khai thác thông tin, dữ liệu trong Cơ sở dữ liệu quốc gia, Cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin theo quy định pháp luật về thủ tục hành chính để giải quyết thủ tục hành chính trên môi trường điện tử; không yêu cầu cá nhân, tổ chức cung cấp, xuất trình những giấy tờ, tài liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu và hệ thống thông tin này, trừ trường hợp không khai thác được thông tin hoặc thông tin khai thác không đầy đủ, không chính xác (Khoản 3 Điều 2).
Bên cạnh đó, Nghị định cũng quy định về hệ thống tổ chức giám định tư pháp công lập bao gồm tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y, tổ chức giám định tư pháp công lập về pháp y tâm thần và tổ chức giám định tư pháp công lập về kỹ thuật hình sự (Điều 10).
Ngoài ra, các quy định mới về chi phí, nguyên tắc thanh toán và quản lý kinh phí được bổ sung chi tiết tại Nghị định số 177/2026/NĐ-CP (Điều 35). Đối với lĩnh vực giám định có tổ chức giám định tư pháp công lập thì việc dự toán, thanh toán, quyết toán chi phí giám định tư pháp trên cơ sở định mức chi phí giám định do bộ, cơ quan ngang bộ quản lý chuyên môn lĩnh vực giám định quy định và yêu cầu thực tế.
Đối với lĩnh vực giám định khác thì việc tính dự toán, thanh toán, quyết toán chi phí giám định tư pháp trên cơ sở chi phí thực tế phát sinh, quy định của pháp luật về chi phí tố tụng và pháp luật khác có liên quan
Trường hợp tổ chức giám định tư pháp công lập không phải là đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm kinh phí hoạt động thực hiện giám định theo yêu cầu của người yêu cầu giám định tư pháp thì việc tạm ứng, thanh toán chi phí giám định tư pháp trên cơ sở định mức chi phí giám định do bộ, cơ quan ngang bộ quản lý chuyên môn lĩnh vực giám định tư pháp quy định và theo quy định pháp luật về ngân sách nhà nước.
Người giám định tư pháp theo vụ việc của Chi cục Kiểm lâm tỉnh thực hiện nhiệm vụ
Nghị định cũng quy định các chính sách hỗ trợ đặc thù, vượt trội cho người giám định tư pháp (Điều 36). Người giám định tư pháp hưởng lương từ ngân sách nhà nước trong lĩnh vực, chuyên ngành có tính chất nguy hiểm, độc hại, khó thu hút tham gia hoạt động giám định tư pháp được hưởng chính sách hỗ trợ đặc thù, vượt trội theo quy định của pháp luật. Người tham gia đào tạo, bồi dưỡng chuyên ngành pháp y, pháp y tâm thần được miễn, giảm học phí theo quy định của Nghị định số 238/2025/NĐ-CP quy định về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí, hỗ trợ chi phí học tập và giá dịch vụ trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo.
Tổ chức, cá nhân có thành tích xuất sắc trong thực hiện nhiệm vụ giám định tư pháp thì được Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ hoặc Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố hoặc cơ quan khác có thẩm quyền tôn vinh, khen thưởng. Công chức, viên chức; sĩ quan, hạ sĩ quan, chiến sĩ; quân nhân chuyên nghiệp, công nhân, viên chức trong cơ quan, đơn vị thuộc quân đội nhân dân; công nhân trong cơ quan, đơn vị thuộc công an nhân dân hoàn thành tốt nhiệm vụ giám định tư pháp được giao kiêm nhiệm thì được ưu tiên bố trí công việc, phát triển nghề nghiệp và trong công tác quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm, bổ nhiệm lại.
Nghị định số 177/2026/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 5 năm 2026.
Nguyễn Trinh – Phòng Bổ trợ tư pháp