Tại xã Tiến Thành, đa số người dân quanh năm bám nghề nông sinh sống, cày sâu cuốc bẫm, có chăng cũng chỉ là tiếng cãi vã đâu đấy ở một vài ngôi nhà. Một buổi sáng vào lúc bình minh vừa ló dạng nơi chân trời, cũng là lúc tiếng cày cuốc, tiếng người gọi nhau ra đồng ơi ới... bỗng nhiên, mọi người nghe có tiếng kêu thất thanh từ cổng nhà anh Chín. Mọi người xúm ra xem, cạnh bụi mít nhà anh Chín có một cái giỏ nhựa màu xanh, trong đó có một đứa bé còn đỏ hỏn với một vài bộ quần áo, tã bỉm, một bình sữa đã được pha sẵn, kèm theo tờ giấy với dòng chữ: “Xin người hãy cưu mang cháu bé, tôi đã không còn cách nào khác. Cầu mong con gặp được người tốt, được sống tốt…”.
Ai cũng bàng hoàng, xót xa, thương cho cháu bé. Mọi người bế cháu vào nhà anh Chín, mấy bà mấy chị trao nhau bế cháu, người thì đi báo Công an xã, người thì chạy đi lấy thêm nước nóng để hâm sữa cho cháu uống. Cũng có người buông lời trách móc mẹ cháu bé, âu cũng vì quá xót xa cho cho đứa trẻ bé bỏng này. Mọi người bảo nhau rằng, đứa bé chắc mới sinh được vài tuần, mắt đen láy, tóc dày, miệng chúm chím, có cái bớt đen trên tráng, là một bé trai kháu khỉnh, dễ thương. Trộm vía, cháu vẫn ngủ ngon trong vòng tay mọi người, thỉnh thoảng cựa mình, duỗi tay chân rồi lại ngủ, chắc đã được bú no sữa trước khi bị mang ra bỏ nơi bụi mít.
Một lúc sau khi được báo tin thì anh Sáu, Trưởng Công an xã và chị Lan - công chức Văn phòng xã phụ trách công tác Hộ tịch đến để nắm tình hình. Sau khi nghe thông tin từ gia đình anh Chín, anh Sáu tiến hành lập biên bản về trường hợp cháu bé bị bỏ rơi. Anh Sáu bảo: “Cái này phải ghi chép đầy đủ, trung thực để làm căn cứ cho việc lập hồ sơ, lý lịch cá nhân của cháu bé sau này”. Anh ghi chép cẩn thận từng chi tiết, xong rồi anh Chín ký vào phần người phát hiện cháu bé, ông Mười đại diện cho những người có mặt ở đó ký vào phần người làm chứng, anh Sáu ký vào phần người lập biên bản.
Trong lúc đó, có người băn khoăn hỏi anh Sáu: “bây giờ giao cháu bé cho ai nuôi”?
Anh Sáu cho biết: “Trong ngày nay đồng chí Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Tiến Thành sẽ đến thăm và quyết định giao cho cá nhân hoặc cơ sở nuôi dưỡng để nuôi cháu bé, trước mắt, nhờ gia đình anh Chín chăm cháu”.
Trong khoảnh khắc đó, anh Chín liền nhìn sang anh Sáu, cán bộ tư pháp hộ tịch xã và hỏi: “Thế, cháu bé có được đăng ký khai sinh không? Ai là người đăng ký khai sinh cho cháu”?
Cán bộ tư pháp hộ tịch xã nhẹ nhàng đáp lời: “Theo quy định tại Điều 14 Nghị định số 123/2015/NĐ-CP, ngày 15/11/2015 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật hộ tịch, thì UBND xã sẽ tiến hành niêm yết thông báo trong thời hạn 07 ngày liên tục về việc trẻ bị bỏ rơi. Hết thời hạn niêm yết, nếu không có thông tin về cha, mẹ đẻ của trẻ, UBND xã sẽ thông báo cho cá nhân hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ để tiến hành đăng ký khai sinh cho trẻ. Cá nhân hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ có trách nhiệm khai sinh cho trẻ em. Thủ tục đăng ký khai sinh được thực hiện theo quy định tại Khoản 2 Điều 16 của Luật Hộ tịch. Họ, chữ đệm, tên của trẻ được xác định theo quy định của pháp luật dân sự. Nếu không có cơ sở để xác định ngày, tháng, năm sinh và nơi sinh của trẻ thì lấy ngày, tháng phát hiện trẻ bị bỏ rơi là ngày, tháng sinh; căn cứ thể trạng của trẻ để xác định năm sinh; nơi sinh là nơi phát hiện trẻ bị bỏ rơi; quê quán được xác định theo nơi sinh; quốc tịch của trẻ là quốc tịch Việt Nam. Phần khai về cha, mẹ và dân tộc của trẻ trong Giấy khai sinh và Sổ hộ tịch để trống; trong Sổ hộ tịch ghi rõ “Trẻ bị bỏ rơi”.
Nghe cán bộ tư pháp hộ tịch xã giải thích, mọi người ai cũng gật gù và hiểu biết thêm về pháp luật đăng ký khai sinh cho trẻ bị bỏ rơi.
Trò chuyện với nhau thêm lúc nữa, ai cũng ra về với công việc đang dang dở, còn vợ chồng anh Chín nhìn nhau rồi lại nhìn đứa bé với cảm xúc đầy tình yêu thương và âu lo.
Thời gian thấm thoát trôi qua, UBND xã Tiến Thành đã thông báo 07 ngày liên tục nhưng không nhận được thông tin từ thân nhân của cháu bé, nên UBND xã đã thông báo cho gia đình anh Chín có trách nhiệm để đến UBND xã đăng ký khai sinh cho cháu bé.
Nhận được thông tin từ chính quyền địa phương, anh Chín liền bỏ công việc ruộng vườn qua một bên và tranh thủ đi đăng ký khai sinh cho cháu bé. Anh Chín đến UBND xã Tiến Thành thì tiếp tục được chị Nga hướng dẫn làm hồ sơ thủ tục đăng ký khai sinh cho cháu bé theo đúng quy định. Khi được chính quyền địa phương cấp giấy khai sinh cho cháu bé, anh Chín vui mừng, xúc động bùi ngùi “Thế là cháu đã có Giấy khai sinh, nhưng thông tin của cha, mẹ lại để trống”! anh thầm nghĩ: “Chẳng lẽ giấy khai sinh của cháu suốt đời không có thông tin của cha, mẹ” !
Chị Nga thấy anh Chín có vẻ như muốn hỏi thêm gì đó nên chị đã trao đổi thêm một số thông tin về giấy khai sinh của cháu: “Để giấy khai sinh của trẻ có được đầy đủ thông tin của cha, mẹ thì UBND xã sẽ thực hiện quy trình “tìm gia đình thay thế” cho trẻ em theo quy định về nuôi con nuôi, lúc đó nếu có công dân Việt Nam thường trú ở trong nước nhận trẻ em làm con nuôi thì UBND xã xem xét, giải quyết hoặc hướng dẫn giải quyết việc nuôi con nuôi, sau khi thực hiện quy trình nuôi con nuôi thì giấy khai sinh của trẻ sẽ được bổ sung thông tin cha, mẹ nuôi cho trẻ”.
Qua câu chuyện trên ta thấy, mọi cá nhân đều có quyền được khai sinh, trong đó “Trẻ bị bỏ rơi” cũng được đăng ký khai sinh; trách nhiệm đăng ký khai sinh cho trẻ bị bỏ rơi thuộc cá nhân hoặc tổ chức đang tạm thời nuôi dưỡng trẻ. Việc tuân thủ quy định này giúp trẻ em bị bỏ rơi được bảo vệ quyền lợi kịp thời, tránh tình trạng thiếu giấy tờ ảnh hưởng đến việc sinh hoạt học tập, giáo dục, y tế và các quyền công dân khác. Đồng thời, tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các thủ tục hành chính sẽ phát sinh sau này.
Châu Vân - Phòng HCTP