SỞ TƯ PHÁP TỈNH LÂM ĐỒNG TỔNG KẾT 10 NĂM THI HÀNH BỘ LUẬT TỐ TỤNG DÂN SỰ NĂM 2015

Đánh giá toàn diện kết quả thực hiện và kiến nghị hoàn thiện pháp luật trong giai đoạn mới

Thực hiện Công văn số 4160/BTP-PLDSKT ngày 12/6/2026 của Bộ Tư pháp về việc tổng kết thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự (BLTTDS), Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã chủ trì, phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan tiến hành tổng kết 10 năm thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 (được sửa đổi, bổ sung các năm 2019, 2020, 2022, 2023, 2024 và 2025). Hoạt động tổng kết nhằm đánh giá khách quan những kết quả đạt được, nhận diện những khó khăn, vướng mắc trong quá trình tổ chức thực hiện, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Qua 10 năm triển khai, Bộ luật Tố tụng dân sự đã từng bước khẳng định vai trò là cơ sở pháp lý quan trọng trong việc bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân cũng như nâng cao chất lượng giải quyết các tranh chấp dân sự, hôn nhân và gia đình, kinh doanh thương mại, lao động. Trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, công tác tổ chức thi hành Bộ luật được triển khai nghiêm túc, đồng bộ, tạo sự chuyển biến tích cực trong nhận thức và ý thức chấp hành pháp luật của cán bộ, công chức và Nhân dân.

Đa dạng hóa công tác phổ biến, giáo dục pháp luật

Một trong những kết quả nổi bật là công tác tuyên truyền, phổ biến Bộ luật Tố tụng dân sự được triển khai với nhiều hình thức phong phú, phù hợp với từng nhóm đối tượng. Bên cạnh các hội nghị tập huấn, phổ biến pháp luật truyền thống, nội dung của Bộ luật còn được truyền tải thông qua hệ thống truyền thanh cơ sở, cổng thông tin điện tử, các chuyên mục pháp luật trên phương tiện thông tin đại chúng và lồng ghép trong hoạt động hòa giải ở cơ sở, tiếp công dân, trợ giúp pháp lý…

Việc đa dạng hóa phương thức tuyên truyền đã góp phần đưa các quy định của Bộ luật đến gần hơn với đời sống Nhân dân, nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật, hạn chế tranh chấp và góp phần giữ gìn ổn định trật tự xã hội ngay từ cơ sở.

Song song với đó, công tác ban hành văn bản hướng dẫn, tổ chức thực hiện và phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng được thực hiện đồng bộ. UBND các cấp (đặc biệt là cấp xã) đã tăng cường chỉ đạo, đôn đốc việc thực hiện các quy định của pháp luật, đặc biệt trong các lĩnh vực thường xuyên phát sinh tranh chấp như đất đai, hôn nhân và gia đình, thừa kế; đồng thời nâng cao trách nhiệm của đội ngũ công chức Tư pháp - Hộ tịch; các cơ quan chuyên môn; đội ngũ hòa giải viên cơ sở trong quá trình phối hợp giải quyết vụ việc dân sự.

Phát huy vai trò của đội ngũ Hòa giải viên cơ sở trong giải quyết vụ việc tranh chấp dân sự

Nhiều kết quả tích cực trong các lĩnh vực bổ trợ tư pháp

Trong lĩnh vực trợ giúp pháp lý, từ năm 2016 đến nay, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lâm Đồng đã thực hiện 11.188 vụ việc trợ giúp pháp lý cho người dân, trong đó 6.774 vụ việc thuộc lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động. Riêng hoạt động tham gia tố tụng có 250 vụ việc trong lĩnh vực dân sự, hôn nhân và gia đình, lao động, với 175 vụ việc được Tòa án chấp nhận toàn bộ hoặc một phần yêu cầu bảo vệ, góp phần bảo vệ hiệu quả quyền và lợi ích hợp pháp của người yếu thế trong xã hội.

Lĩnh vực luật sư tiếp tục phát triển mạnh cả về số lượng và chất lượng. Hiện toàn tỉnh có 118 tổ chức hành nghề luật sư, 262 luật sư, cùng nhiều chi nhánh và văn phòng giao dịch. Đội ngũ luật sư đã tích cực tham gia bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân trong hàng nghìn vụ việc tố tụng dân sự, góp phần nâng cao chất lượng tranh tụng tại Tòa án.

Hoạt động giám định tư pháp tiếp tục được củng cố với 02 tổ chức giám định công lập, 16 tổ chức giám định tư pháp cùng 402 giám định viên tư pháp và người giám định theo vụ việc, góp phần cung cấp chứng cứ khoa học, khách quan phục vụ hoạt động xét xử. Bên cạnh đó, toàn tỉnh hiện có 15 Văn phòng Thừa phát lại với 31 Thừa phát lại, từng bước hỗ trợ các cơ quan tư pháp trong công tác tống đạt, xác minh điều kiện thi hành án và lập vi bằng.

Trong lĩnh vực thi hành án dân sự, số lượng quyết định thi hành án và số đơn yêu cầu thi hành án tăng qua từng năm, phản ánh nhu cầu bảo vệ quyền dân sự của người dân ngày càng cao. Kết quả thi hành án đã góp phần quan trọng bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật và hiệu lực của các bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật.

Tổng kết những khó khăn, vướng mắc

Bên cạnh những kết quả đạt được, quá trình tổng kết cũng chỉ ra nhiều khó khăn cần sớm được tháo gỡ.

Đối với công tác trợ giúp pháp lý, nhiều vụ việc dân sự, tranh chấp đất đai, hôn nhân và gia đình kéo dài qua nhiều năm, nhiều cấp xét xử làm ảnh hưởng đến tiến độ nghiên cứu hồ sơ và xây dựng phương án bảo vệ. Việc tiếp cận hồ sơ, chứng cứ còn phụ thuộc vào cơ quan tiến hành tố tụng; một số người được trợ giúp pháp lý chưa chủ động phối hợp cung cấp tài liệu, ảnh hưởng đến hiệu quả bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

Trong lĩnh vực giám định tư pháp, đội ngũ giám định viên chủ yếu hoạt động kiêm nhiệm, chưa có trụ sở làm việc, kho lưu trữ hồ sơ và trang thiết bị chuyên dùng. Việc thu thập mẫu giám định còn gặp nhiều khó khăn; chi phí giám định còn thấp, chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Hoạt động công chứng cũng phát sinh nhiều thách thức do các giao dịch dân sự, đặc biệt là giao dịch bất động sản ngày càng phức tạp, dẫn đến một số hợp đồng công chứng bị Tòa án tuyên vô hiệu khi phát sinh tranh chấp. Trong khi đó, hoạt động của Thừa phát lại còn gặp khó khăn về mức chi phí tống đạt thấp, kinh nghiệm hành nghề chưa đồng đều và nhận thức của một số cơ quan, đơn vị về chức năng của Thừa phát lại còn hạn chế. Đối với đội ngũ luật sư, chế độ thù lao và điều kiện bảo đảm hoạt động vẫn chưa tương xứng với yêu cầu nhiệm vụ.

Hoàn thiện pháp luật, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp

Từ thực tiễn tổng kết, Sở Tư pháp tỉnh Lâm Đồng đã kiến nghị nhiều giải pháp nhằm tiếp tục hoàn thiện Bộ luật Tố tụng dân sự.

Trong đó, tập trung hoàn thiện các quy định về cung cấp chứng cứ, dữ liệu điện tử, xét xử trực tuyến; tăng cường cơ chế phối hợp giữa Tòa án và Trung tâm Trợ giúp pháp lý; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động tố tụng; tăng cường tập huấn liên ngành nhằm thống nhất nhận thức và áp dụng pháp luật. Đồng thời, kiến nghị nâng cao chế độ, chính sách đối với luật sư, trợ giúp viên pháp lý, giám định viên tư pháp và Thừa phát lại; hoàn thiện cơ chế hòa giải, bảo đảm sự thống nhất giữa Bộ luật Tố tụng dân sự với các luật chuyên ngành có liên quan.

Việc tổng kết 10 năm thi hành Bộ luật Tố tụng dân sự năm 2015 không chỉ là dịp đánh giá toàn diện kết quả triển khai thực hiện các trong các lĩnh vực của ngành tư pháp mà còn là cơ sở quan trọng để kiến nghị sửa đổi, bổ sung các quy định của pháp luật phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Qua đó góp phần xây dựng nền tư pháp hiện đại, chuyên nghiệp, công bằng, bảo vệ tốt hơn quyền con người, quyền công dân và đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, cải cách tư pháp và chuyển đổi số trong giai đoạn mới.

Minh Hiền (Phòng QLXLVPHC và TDTHPL)