Xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững không chỉ là nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội mà còn là quá trình xây dựng cộng đồng dân cư văn minh, đoàn kết, thượng tôn pháp luật, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân. Muốn xây dựng nông thôn mới bền vững, bên cạnh phát triển hạ tầng, kinh tế và nâng cao thu nhập thì việc nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người dân là yếu tố rất quan trọng.
Nhằm triển khai hiệu quả các Chương trình mục tiêu quốc gia, ngày 29/4/2026, Bộ Tư pháp đã ban hành Hướng dẫn số 2855/HD-BTP hướng dẫn thực hiện một số nội dung thành phần thuộc Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2026–2035, giai đoạn I (2026–2030) (gọi tắt là Chương trình). Theo đó, Hướng dẫn xác định rõ các nhiệm vụ trọng tâm của ngành Tư pháp, gồm: nâng cao khả năng tiếp cận pháp luật của người dân; đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật; nâng cao chất lượng hòa giải ở cơ sở; tăng cường trợ giúp pháp lý; xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật; hoàn thiện thể chế, chính sách pháp luật phục vụ xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững…
(Hình ảnh tổ chức hội nghị tập huấn hướng dẫn cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật)
Điểm nổi bật của Hướng dẫn là lấy người dân làm trung tâm. Mọi hoạt động đều hướng đến mục tiêu giúp người dân dễ tiếp cận pháp luật, hiểu pháp luật, chấp hành pháp luật và được pháp luật bảo vệ, qua đó góp phần xây dựng xã hội ổn định, phát triển và bền vững.
Để thực hiện hiệu quả mục tiêu này, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cần tiếp tục được đổi mới theo hướng thiết thực, dễ hiểu, phù hợp với từng nhóm đối tượng và điều kiện thực tế của địa phương. Các địa phương cần đa dạng hóa hình thức tuyên truyền; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số; phát huy hiệu quả hệ thống truyền thanh cơ sở, mạng xã hội, các mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật, đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên pháp luật. Khi người dân được tiếp cận thông tin pháp luật đầy đủ, kịp thời và dễ hiểu thì ý thức chấp hành pháp luật sẽ ngày càng được nâng cao, góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật, giữ gìn an ninh, trật tự ngay từ cơ sở.
Cùng với đó, hòa giải ở cơ sở tiếp tục khẳng định vai trò là "cầu nối" giải quyết các mâu thuẫn, tranh chấp trong cộng đồng. Hòa giải thành không chỉ giúp hạn chế khiếu kiện kéo dài mà còn giữ gìn tình làng, nghĩa xóm, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân.
Sau khi thực hiện việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức lại thôn, bon, buôn, tổ dân phố.. trên địa bàn tỉnh Lâm Đồng, việc rà soát, củng cố, kiện toàn các Tổ hòa giải và đội ngũ hòa giải viên là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm hoạt động hòa giải được duy trì liên tục, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu thực tiễn của địa phương.
(Hình ảnh hội nghị tập huấn công tác hòa giải ở cơ sở tại địa phương)
Đồng thời, cần quan tâm củng cố, kiện toàn đội ngũ tuyên truyền viên pháp luật để phù hợp với địa bàn, dân cư sau sắp xếp. Đây là lực lượng trực tiếp đưa pháp luật đến với người dân, góp phần tuyên truyền chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; vận động Nhân dân chấp hành pháp luật, xây dựng đời sống văn hóa và tham gia các phong trào thi đua tại địa phương.
Một nhiệm vụ quan trọng khác là tiếp tục nâng cao chất lượng xây dựng cấp xã đạt chuẩn tiếp cận pháp luật. Đây không chỉ là tiêu chí trong Bộ tiêu chí quốc gia về xây dựng nông thôn mới mà còn là thước đo hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. Việc giải quyết thủ tục hành chính đúng quy định, công khai, minh bạch; thực hiện tốt dân chủ ở cơ sở; nâng cao chất lượng tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và tạo điều kiện để người dân tiếp cận thông tin, tiếp cận pháp luật sẽ góp phần xây dựng chính quyền phục vụ, gần dân và vì dân.
Bên cạnh đó, trợ giúp pháp lý tiếp tục là chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp người thuộc diện được trợ giúp pháp lý được tư vấn, hỗ trợ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp miễn phí. Các địa phương cần tăng cường truyền thông về trợ giúp pháp lý, chủ động phát hiện, giới thiệu người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, nhất là người nghèo, người có công với cách mạng, đồng bào dân tộc thiểu số, trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật và các đối tượng yếu thế khác để họ được tiếp cận dịch vụ pháp lý kịp thời.
(Hình ảnh tuyên tuyền công tác trợ giúp pháp lý cho người dân tại địa phương)
Thực tế cho thấy, ở đâu người dân được tiếp cận pháp luật đầy đủ, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được quan tâm, hòa giải ở cơ sở hoạt động hiệu quả, cấp xã duy trì tốt chuẩn tiếp cận pháp luật và trợ giúp pháp lý đến đúng đối tượng thì ở nơi đó ý thức chấp hành pháp luật của Nhân dân được nâng cao, các mâu thuẫn được giải quyết ngay từ cơ sở, an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội được giữ vững góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
Xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Mỗi người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể trực tiếp tham gia thực hiện Chương trình. Mỗi việc làm thiết thực như chủ động tìm hiểu pháp luật, chấp hành pháp luật, tích cực tham gia hòa giải ở cơ sở, bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế gia đình và giúp đỡ cộng đồng đều góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh và phát triển bền vững.
Đưa pháp luật đến gần dân để pháp luật thực sự đi vào cuộc sống chính là nền tảng quan trọng để thực hiện thắng lợi Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững. Khi mỗi người dân hiểu pháp luật, tôn trọng pháp luật và sống, làm việc theo Hiến pháp và pháp luật thì những mục tiêu của Chương trình sẽ được hiện thực hóa bằng những đổi thay tích cực trong từng gia đình, từng khu dân cư, góp phần xây dựng tỉnh Lâm Đồng phát triển nhanh, bền vững và giàu bản sắc trong giai đoạn mới.
Ngọc Thủy – Phòng PBGDPL